Na fotografii: Biblia brzeska: Karta tytułowa

NR 10 / 2003

We wrześniu 2003 roku minęła 440. rocznica wydania jednej z najwspanialszych staropolskich Biblii - Biblii brzeskiej, zwanej też Biblią Radziwiłłowską. Na odwrocie ostatniej (786) karty tej monumentalnej, ważącej przeszło 5 kilogramów Księgi, czytamy bowiem:

Ty najprzedniejsze i nazacniejsze Księgi dla ćwiczenia w Zakoniech Bożych, które zową po Grecku i po Łacinie BIBLIA, drukowano w Brześciu Litewskim z rozkazania i nakładem Oświeconego Pana, Pana Mikołaja Radziwiłła, Książęcia na Ołyce i Nieświeżu, Wojewody Wileńskiego, w Wielkim Księstwie Litewskim najwyższego Marszałka etcet. Roku Pańskiego Tysiącnego pięćsetnego sześćdziesiątego trzeciego, Miesiąca Września dnia czwartego (t.j. 4 września 1563 roku).

Tyle kolofon. Ale obszerna dedykacja tegoż księcia Radziwiłła dla ówczesnego króla polskiego, Zygmunta Augusta, umieszczona na początku Biblii, po karcie tytułowej, nosi datę 19. września: z czego wynika, iż z wielkim nakładem pracy przygotowane dzieło wyszło spod radziwiłłowskich pras drukarskich w drugiej połowie września 1563 roku.

Chciałabym nawiązać do obchodzonego 40 lat temu jubileuszu 400-lecia wydania Biblii brzeskiej. Zorganizowana wówczas przez Kościół ewangelicko-reformowany uroczystość połączona była z sesją naukową, z której referaty i dyskusje zostały opublikowane w czasopismach ewangelickich, m.in. w "Zwiastunie", "Jednocie" i w "Pielgrzymie Polskim". Spośród nich szczególne moje zainteresowanie wzbudził piękny artykuł ks. prof. Witolda Benedyktowicza pt. Z dziejów edycji Biblii brzeskiej (W 400 rocznicę jej wydania), zamieszczony w "Pielgrzymie Polskim". W podsumowaniu swojej wypowiedzi ks. Benedyktowicz stwierdził wówczas z żalem, że należąca dziś do rzadkości szacowna Biblia brzeska, która tak ważną rolę spełniła w dziejach polskiego ewangelicyzmu - w przeciwieństwie do wywodzącej z niej swój rodowód Biblii gdańskiej - nigdy nie została powtórnie wydana. Wierna reedycja tego przekładu, techniką fotoofsetową, byłaby - zdaniem autora - najbardziej pożądanym, także ze względów naukowych, uświetnieniem obchodzonego jubileuszu. Jednakże koszt takiego przedsięwzięcia, jak mówił, przekracza możliwości polskich ewangelików.

Ks. Benedyktowicz nie spodziewał się,zapewne, że jego ze wszech miar słuszny postulat zostanie spełniony w "przeddzień" obecnego jubileuszu, tj. 440-lecia wydania kalwińskiej Biblii. Bo oto staraniem polskich i niemieckich slawistów w 2001 roku, w ramach wydawanej w Niemczech naukowej serii BIBLIA SLAVICA, obejmującej reedycje (faksymile oryginałów) dawnych słowiańskich przekładów Biblii, ukazała się Biblia brzeska. Redaktorem tej pięknej edycji jest prof. Uniwersytetu w Bonn, Hans Rothe, autorami rozpraw naukowych, załączonych do tego przekładu, czyli tzw. komentarzy, są: David A. Frick, prof. literatury i kultury polskiej Uniwersytetu w Berkeley (Kalifornia) oraz pisząca te słowa - Irena Kwilecka z Instytutu Slawistyki PAN. Nowa edycja Biblii brzeskiej jest wiernym przedrukiem oryginału z 1563 roku, zachowuje również jej wielki format. Zrealizowana została w renomowanej firmie wydawniczej Schöninghów w Paderborn, na pięknym papierze i oprawiona w wiśniową skórę. Ze względów praktycznych całość ujęto w 2 tomy. Tom I zawiera przedmowy i oryginalne wstępy oraz tekst Starego Testamentu, tom II - Nowy Testament wraz z dołączonymi tu opracowaniami naukowymi, odnoszącymi się do całego przekładu (Kommentare). Edycja oprócz oryginalnej foliacji, posiada ciągłą paginację. Tom I obejmuje ss. VIII, 1184; t. II: ss. IV, 1185-1485 oraz Kommentare: ss. 1486-1703. Na wierzchniej oprawie obu tomów umieszczono symbol przywódcy kalwinizmu: tulipan z sercem na dłoni, a pod nim napis stanowiący "kamień węgielny" teologii Kalwina a zarazem hasło Kościołów reformowanych: Soli deo gloria.

zobacz pełny tekst

« poprzednia		następna »