Ojcowie Kościoła (8)
Nauka o Chrystusie w Liście Barnaby
(część 8)
O życiu Ojca Apostolskiego Barnaby nie wiemy właściwie nic. Klemens
Aleksandryjski oraz Orygenes sądzili, że autor Listu Barnaby i Barnaba
znany z Dziejów Apostolskich jako współpracownik apostoła Pawła to ta
sama postać. Z uwagi na domniemane związki autora Listu Barnaby z Pawłem,
pismo Barnaby zostało umieszczone przez redaktorów Kodeksu Synajskiego
(IV wiek) wśród ksiąg Nowego Testamentu. Jednak starożytni historycy kościelni
Euzebiusz i Hieronim uważali, iż Ojciec Apostolski Barnaba nie jest tożsamy
z Barnabą współpracownikiem Pawła. Współcześni badacze podzielają ów pogląd.
Kim zatem był autor listu, określający się mianem Barnaby? Być może
był to Żyd, jednak Żyd z diaspory, który wybornie znał Stary Testament,
ale w greckim przekładzie Septuaginty, a nieobce mu były także zwyczaje
żydowskie. Możemy co prawda równie dobrze przyjąć, że mamy tu do czynienia
z nie-Żydem, gruntownie obeznanym z kulturą hebrajską.1
Jeśli Barnaba był jednak Żydem, to takim, który: języka praojców swoich
już przecież nie rozumiał; mówił i pisał tylko po grecku i w greckim też
tylko języku, w tłumaczeniu Septuaginty znał Pisma święte.2
Tak czy inaczej autor listu był na pewno osobą znającą zarówno myśl grecką,
jak i religię judaistyczną, zwłaszcza w jej zhellenizowanym wydaniu opartym
na greckim, ufilozoficznionym przekładzie Pism hebrajskich, czyli Septuagincie.
Uwzględniając to spostrzeżenie, a także skłonność Barnaby do alegorycznej
interpretacji Pisma, uważa się, iż dzieło Barnaby mogło powstać w Aleksandrii,
w środowisku skłonnym do synkretyzmu i alegorycznych rozważań. Istnieją
również hipotezy, według których list powstał w Azji Mniejszej lub Palestynie.
Jak widać, miejsce powstania pisma nie zostało do tej pory precyzyjnie
ustalone.
Nie potrafimy również określić dokładnej daty jego powstania. List Barnaby
znał Klemens Aleksandryjski, a zatem musiał on powstać przed rokiem 200.
Ponieważ uważa się, iż znajomość listu wykazuje Apologia Justyna
Męczennika, napisana przez niego około roku 153, więc dzieło Barnaby musiało
być już znane w pierwszej połowie II wieku. Istnieje także pogląd, według
którego list powstał jeszcze w I wieku po zniszczeniu przez Rzymian
świątyni w Jerozolimie (70 rok), a to dlatego, iż autor listu zdaje się
być pod silnym wrażeniem upadku świątyni. Na jego wczesne datowanie może
wskazywać także niezłożona i niezhierarchizowana organizacja Kościoła,
o jakiej pisze Barnaba, oraz polemika skierowana wyłącznie pod adresem
judaizmu, z pominięciem typowych dla póĽniejszego Kościoła problemów związanych
z doketyzmem czy gnostycyzmem.3
Choć nie potrafimy dokładnie określić daty powstania listu, to jednak
wydaje się, iż należy zgodzić się z wczesnym datowaniem dzieła. Za przyjęciem
takiego stanowiska przemawiają nie tylko wymienione wyżej argumenty, ale
również stopień rozwoju myśli chrystologicznej i nauki o Trójcy w piśmie
Barnaby, jest ona bowiem niewątpliwie we wczesnym stadium zracjonalizowania.
Barnaba, podobnie jak Klemens Rzymski, nie prowadził pogłębionych filozoficznych
rozważań dotyczących Chrystusa kosmicznego (Chrystusa-Logosu). Gdyby Barnaba
napisał swój list w drugiej połowie II wieku czy choćby w środku stulecia,
to zapewne połączyłby swoją chrystologię i trynitologię z logosofią (gdyż
nauka o Logosie zaczęła się rozwijać na gruncie chrześcijaństwa właśnie
w drugiej połowie II wieku), tymczasem nic takiego nie ma u niego miejsca.
Oznacza to zapewne, iż List Barnaby powstał być może jeszcze w I wieku,
ewentualnie na początku wieku II, czyli w okresie Ojców Apostolskich.
zobacz pełny tekst
| « poprzednia | następna » |
|---|


